TAHMİN FALINDA HALK YOK: Hesap emekçiye kesildi

Merkez’in enflasyon tahmini yıl içinde 10 puan şaştı. TCMB, 2026 tahminini yüzde 18’den yüzde 28’e çıkarmasını “kısmi başarısızlık” diye kabul etti, geriye halkın yoksullaşması kaldı. Tahmin değişse de ücret artmadı, asgari ücretlinin alım gücü 5.576 lira eridi.

Merkez Bankası yılın üçüncü enflasyon raporunda yılsonu enflasyon tahminini bir kez daha yukarı yönlü revize etti. Böyle Merkez, son 5 yılda 17’nci tahmin revizyonuna gitmiş oldu.

TCMB Başkanı Fatih Karahan, yıl sonu enflasyon tahminlerini yüzde 26’dan yüzde 28’e revize ettiklerini duyurdu. TCMB 2027 sonu için yüzde 15, 2028 için ise yüzde 9’luk tahmininde değişikliğe gitmedi.

2026 yıl sonu gıda enflasyonu tahmini de yüzde 26,3’ten yüzde 28,5’e yükseltildi. 2027 yıl sonu gıda enflasyonu tahmini yüzde 19’da kaldı. Yılsonu tahmini böylece ilk rapordan bu yana 10 puan artış kaydetti.

Karahan, şunları söyledi: “2026 yıl sonu tahmininde yapılan 2 puan güncellemede, motorin, doğal gaz ve enerji dışı emtia fiyatlarındaki görünüm etkili oldu.

Eşel mobil uygulamasına yönelik düzenlemelerin etkisini de tahminlerimize yansıttık. Bunun yanı sıra gıda enflasyonu varsayımında yapılan yukarı yönlü güncelleme ile yönetilen/yönlendirilen fiyatlar da enflasyon tahminimizin yükselmesinde rol oynadı” dedi.

Bankanın 2026 yılı için ortalama petrol fiyatı varsayımı 89,4 dolardan 87,8 dolara düşürüldü. Hizmet enflasyonundaki ataletin zayıfladığını, ulaştırma ve haberleşme fiyatlarında enflasyonun güçlendiğini ifade eden Karahan, “Beklentiler kanalıyla ortaya çıkabilecek ikincil etkileri de takip ediyoruz” dedi.

BAŞARISIZLIK İTİRAFI

Karahan, dezenflasyon sürecindeki başarısızlığı kabul etti. Toplantının soru cevap bölümünde bir ekonomistin “Enflasyonda hedefe ulaşmakta oldukça zorlanıldığını görüyoruz. Beklentiler, dışsal şokları yeterince dahil ediyor mu? Sizden bir özeleştiri gelir mi?” sorusunu yanıtladı.

“Bir süredir dezenflasyonda epeyce yol kat etmiş olsak da son üç yıla baktığımızda genel olarak enflasyonun hedeflerimizin üzerinde kaldığını kabul etmemiz gerekiyor” diyen Karahan, “Bu açıdan enflasyonun yüzde 75’te sınırlanmış olması ve daha sonra yüzde 30’lara kadar gelebilmiş olması başarı iken, hedeflerimizin üzerinde kalmış olması da kısmi başarısızlık olarak önümüzde duruyor” ifadelerini kullandı.

Bu başarısızlıkta birkaç faktörün etkili olduğunu belirten Karahan, öncelikle 2024’te kira ve eğitim gibi kalemlerde ataletin kendi tahminlerinden daha yüksek olduğunu, ikinci olarak ise para politikasının iktisadi faaliyet, fiyatlama davranışları ve enflasyon beklentilerine yansımalarının, beklediklerinden daha yavaş gerçekleştiğini dile getirdi.

Üçüncü olarak depremin getirdiği enflasyonist etkilere işaret eden Karahan, dördüncü faktör olarak ise altın fiyatlarındaki yükselişin yarattığı servet etkisini öne çıkardı. Beşinci faktör olarak, diğer dışsal şoklara ve enerji fiyatlarındaki artışa dikkat çeken Karahan, “Böyle bir dönemde sıkı para politikası olmasaydı enflasyonda çok daha yüksek seviyeleri görürdük” dedi.

TCMB’nin orta vadeli enflasyon hedefi yüzde 5 seviyesinde bulunuyor ancak Temmuz 2026 itibarıyla resmi enflasyon yüzde 31,75 ile yüksek seyrini koruyor. En son tek haneli enflasyon ise 2019 yılında görülmüştü.

DÖN DOLAŞ AYNI YER

Böylece Merkez Bankası’nın 2026 enflasyonuna ilişkin tahmini yıl içerisinde 10 puan yukarı taşınmış oldu. Şubat ayında yayımlanan yılın ilk Enflasyon Raporu’nda 2026 yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 18, ara hedef ise yüzde 16 olarak açıklanmıştı.

Mayıs ayında tahmin yüzde 26’ya, ara hedef yüzde 24’e çıkarıldı. Ağustos raporunda ara hedef yüzde 24’te bırakılırken tahmin yüzde 28’e çıktı.

Banka artık kendi ara hedefinin de 4 puan üzerinde bir yıllık enflasyon bekliyor. Bankanın yeni tahmini gerçekleşse dahi 2025 sonunda yüzde 30,9 olan enflasyon, 2026 sonunda yalnızca 2,9 puan düşmüş olacak.

HESAP EMEKÇİYE KESİLDİ

Tahminler yukarı doğru revize edilirken ücretlilerin geliri aynı hızda güncellenmedi. Ücret artışlarının belirlenmesinde gelecek dönem enflasyon beklentileri belirleyici olmuştu.

Aralık 2025’te ekonomi yönetimi 2026’da enflasyonun yüzde 20’nin altına ineceği mesajını verirken 2026 asgari ücret zammı TCMB’nin 2025’teki son raporunda yer alan yüzde 13-19 aralığındaki yıl sonu tahminine dayanıyordu.

Yıl içinde gerçekleşen enflasyon başlangıçta çizilen tablonun çok üzerine çıktı. TÜİK verilerine göre asgari ücret belirlenirken 28.075 liraya alınabilen mal ve hizmet sepetinin maliyeti Temmuz’da 32.097 liraya yükseldi.

Yılın ilk yedi ayında TÜFE’deki artış yüzde 19,86 olurken asgari ücretin alım gücü 5.576 lira eridi. Yılın geri kalanında da fiyat artışlarının süreceği görülüyor, ara zam talepleri karşılık görmeyen ücretliler ve emekliler açısından geçim krizinin daha da derinleşmesi bekleniyor.