DÖNER, SUCUK VE KIYMADA KURALLAR DEĞİŞTİ: Etikette Bu İfade Olmayacak!

ç

Et ürünlerinde yeni dönem başladı.

Dönerden sucuğa, köfteden kıymaya kadar birçok üründe içerik ve etiket kuralları değişirken, işletmelere 31 Mart 2027’ye kadar süre verildi.

Et ve et ürünlerinin üretim ve satışında uygulanacak kurallar yeniden düzenlendi. 16 Eylül 2026 tarihli düzenlemeyle döner, sucuk, köfte, burger, kıyma, pastırma, kavurma ve kanatlı eti ürünlerinde içerik kriterlerinden etiket bilgilerine kadar birçok başlıkta yeni hükümler getirildi.

Düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri, ürün etiketlerinde marka dahil “yüzde 100”, “yüzde 100 dana eti” ve “yüzde 100 göğüs eti” gibi ifadelerin kullanılamayacak olması.

Döner çeşitlerinin adlandırılması da netleştirilirken yağ, tuz ve protein oranlarına ilişkin sınırlar belirlendi. Daha önce faaliyette bulunan işletmelere yeni hükümlere uyum sağlamaları için 31 Mart 2027’ye kadar süre tanındı.

DÖNERDE YENİ DÖNEM: YAPRAK, KIYMA VE YAPRAK-KIYMA AYRIMI

*Yeni düzenlemeyle dönerin hangi isimlerle satışa sunulacağı ve içeriğinde bulunabilecek et oranları ayrıntılı hale getirildi.

*Döner; “yaprak döner”, “kıyma döner” ve “yaprak-kıyma döner” olarak tanımlandı. Kıyma dönerde kullanılan kıyma oranı en fazla yüzde 90 olurken,

*Yaprak haline getirilmiş çiğ kırmızı et oranının en az yüzde 10 olması gerekecek.

*Yaprak-kıyma dönerde ise yaprak et oranı en az yüzde 60, kıyma oranı en fazla yüzde 40 olacak.

*Dönerde yağ oranı yüzde 25’i, tuz oranı yüzde 2’yi aşamayacak. Toplam et proteini ise en az yüzde 12 olacak.

DÖNERİN İÇİNE FISTIK VE PEYNİR KONULAMAYACAK

*Yeni düzenlemenin önemli başlıklarından biri de döner üretiminde kullanılabilecek bileşenlere ilişkin getirilen sınırlamalar oldu.

*Döner üretiminde fıstık ve peynir kullanımına izin verilmeyecek. Yaprak dönerde diyet lifi de bileşen olarak kullanılamayacak.

*Süt, yoğurt ve yumurtadan elde edilen proteinler dışında protein tozu, protein hidrolizatı gibi azot kaynaklarının yanı sıra nişasta ve soya ürünleri gibi dolgu maddelerine de izin verilmeyecek.

Baharatlardan kaynaklanan nişasta ve bitkisel protein miktarı ise toplamda yüzde 1’i geçemeyecek.

“Yüzde 100 dana eti” ifadesi etiketlerde kullanılamayacak

Düzenlemenin tüketicilerin doğrudan fark edeceği değişikliklerinden biri etiketlerde olacak.

Tebliğ kapsamındaki ürünlerin etiketlerinde marka dahil olmak üzere “yüzde 100”, “yüzde 100 dana eti” ve “yüzde 100 göğüs eti” gibi ifadeler ile bunları çağrıştıran logolar kullanılamayacak.

Bu tür ifadelerin etiketlerde kullanılmasının engellenmesi daha önceki düzenlemelerde de yer alıyordu; yeni dönemle birlikte etiketleme hükümleri yeniden ayrıntılandırılıyor.

Tarım ve Orman Bakanlığının önceki bilgilendirmelerinde de “%100 dana eti” gibi ifadelerin et ürünlerinin etiketlerinde kullanılamayacağı açıkça belirtilmişti.

DÖNER ALIRKEN ETİKETTE BU 3 İFADEDEN BİRİNE BAKILACAK

Yeni kurallara göre tüketiciye sunulan dönerin hangi tür olduğu ürün adından anlaşılabilecek.

Ürünün özelliğine göre “yaprak”, “kıyma” veya “yaprak-kıyma” ifadesinin ürün adında bulunması gerekecek. Bu ifadeler ürün adıyla aynı renk ve yazı karakteriyle yazılacak.

Böylece tüketicinin satın aldığı dönerin yalnızca yaprak etten mi, kıymadan mı yoksa iki yöntemin bir arada kullanıldığı üründen mi oluştuğunu daha açık biçimde görmesi amaçlanıyor.

KÖFTE VE BURGERDE YAĞ, TUZ VE PROTEİN SINIRI GELDİ

Kıymadan üretilen köfte ve burger gibi hazırlanmış kırmızı et karışımlarında toplam et proteininin en az yüzde 10 olması gerekecek.

Bu ürünlerde yağ oranı en fazla yüzde 25, tuz oranı ise en fazla yüzde 2 olabilecek.

! Protein tozu, protein hidrolizatı ve soya ürünleri gibi dolgu maddelerinin kullanılmasına izin verilmeyecek.

*Baharat, ekmek ve galeta unu gibi bileşenlerden gelebilecek nişasta ve bitkisel protein miktarı da toplamda yüzde 5’i aşamayacak.

Bakanlık, yeni tebliğin hazırlık aşamasında “burger” tanımının düzenlemeye ilk kez eklenmesinin planlandığını ve üretim şeklinin belirleneceğini açıklamıştı.

SUCUK, PASTIRMA VE KAVURMADA YENİ KRİTERLER

*Sucukta toplam et proteininin en az yüzde 15 olması gerekecek. Toplam et proteinindeki kolajen bağ doku proteini oranı ise en fazla yüzde 20 olacak.

*Isıl işlem görmüş sucukta toplam et proteini için alt sınır yüzde 13, kolajen bağ doku proteini için üst sınır yüzde 25 olarak uygulanacak.

*Pastırmada çemen hariç nem oranı yüzde 50’yi, çemen miktarı yüzde 10’u geçemeyecek.

Kavurma ve kıyma kavurmada ise nem en fazla yüzde 45, tuz yüzde 3 ve yağ yüzde 30 olacak.

KANATLI KIYMA SADECE DONDURULMUŞ OLARAK SATILABİLECEK

Kanatlı eti ürünlerine yönelik kurallar da değişiyor.

*Kanatlı kıyma ve kanatlı kıyma kullanılarak hazırlanan kanatlı eti karışımları yalnızca dondurulmuş olarak piyasaya sunulabilecek.

*Kanatlı köfte ve burgerde toplam et proteini en az yüzde 10, yağ oranı ise en fazla yüzde 15 olacak.

*Kanatlı eti dönerinde yağ yüzde 15’i, tuz yüzde 2’yi aşamayacak ve toplam et proteini en az yüzde 14 olacak.

Tarım ve Orman Bakanlığı, tebliğin hazırlık sürecinde de kanatlı eti döneri ve kanatlı eti karışımlarındaki yağ üst sınırının yüzde 15’e düşürülmesinin planlandığını duyurmuştu.

ETİKETLERDE TÜKETİCİNİN GÖRECEĞİ YENİ BİLGİLER

Etiketleme hükümleriyle ürün içeriğinin tüketici tarafından daha açık görülmesi amaçlanıyor.

*Emülsifiye et ürününde baş eti kullanılmışsa etikette “Baş eti içerir.” ifadesi bulunacak.

Bakanlığın daha önceki düzenlemelerinde de bu bilginin etikette açık biçimde belirtilmesi zorunluluğu bulunuyordu.

Hayvansal yağın hangi hayvan türüne ait olduğu içindekiler bölümünde belirtilecek.

*Çemeni sıyrılarak satılan pastırmada ise “Çemeni sıyrılmıştır.” ifadesi kullanılacak.

! Çiğ kanatlı eti ve kanatlı kıyma ürünlerinde ayrıca ürünün merkez sıcaklığının pişirme sırasında en az 72 dereceye ulaşması gerektiğine ilişkin uyarı yer alacak.